Tivoli, Utrecht

Nieuw leven voor poppodium

De historie laten doorademen in een volgende bestemming. Dat was de uitdrukkelijke wens van VOCUS architecten. En die sloot precies aan bij de initiatiefnemers van de transformatie van voormalig poppodium Tivoli aan de Utrechtse Oudegracht. Met de komst van TivoliVredenburg elders in de stad, sloot het podium aan de gracht in 2014 definitief de deuren. Stadswaarde Vastgoedontwikkeling, Douwe van Akkerveeken en VOCUS architecten kwamen in 2018 met het plan om een multifunctionele bestemming aan het pand te geven met oog voor lokale ondernemers en ambachtelijke producten. Naast een klein, intiem podium komt er een restaurant, een boetiekhotel en een kinderopvang. VOCUS architecten herstelt in het ontwerp de oude kloostertuin in ere, en maakt de geschiedenis weer zichtbaar.


Ruimtelijke kwaliteit
We zijn sinds de eerste schetsen en ideeën betrokken bij de herbestemming van voormalig Tivoli. Het gebouw was door de verschillende gebruikers erg verrommeld’, legt architect Gerlinde Goudswaard uit. Transformatie van dit rijksmonument is een bijzonder project, vindt de architect. Het pand zit vol verhalen, wij krijgen nu de kans mee te schrijven aan een nieuw hoofdstuk. Bijzonder is dat tijdens de lange historie vanaf de dertiende eeuw, zulke uiteenlopende functies hun plek vonden in zon oud complex: klooster, weeshuis, vakbondshuis en poppodium.’ Tivoli heeft heftige veranderingen in de tijd doorstaan, zoals de Reformatie, de Tweede Wereldoorlog en rellen in de jaren ‘70 en ’80. ‘Dat het gebouw is blijven staan zegt iets over de kracht en de flexibiliteit. Vooral de ruimtelijke kwaliteit van de grote zaal en de andere representatieve ruimten is een succesfactor. Deze ruimten zijn voorzien van bijzondere elementen, zoals Art-Deco kroonluchters, bijzondere lambriseringen en decoratief stucwerk.’

Terughoudend en bescheiden ingrijpen
Door de veelheid aan kleinere en grotere ruimtes kon iedere nieuwe gebruiker er weer een nieuwe invulling aan geven. En dat geldt ook vandaag, nu het plan is om het gebouw verschillende functies onder een dak te geven. ‘Na grondige analyse zijn we vooral gaan structureren. De belangrijkste ingreep is het slopen van alle bebouwing in de oude kloostertuin. Deze kloostertuin komt weer terug en wordt overdekt met een glasdak.’ Vanuit deze tuin herken je de verschillende gebouwonderdelen weer: het voorhuis aan de Oudegracht, de grote zaal, de kloostervleugel aan de tuinzijde en de lange kloostergang. Doordat de kloostertuin weer open wordt gemaakt, kun je je beter oriënteren en geeft het inzicht in de structuur en historie van het complex. ‘Bij het ontwerpen van deze herbestemming ben ik vrij terughoudend met ingrijpen. We doen wat nodig is voor de nieuwe bestemming, maar met oog voor de geschiedenis. Ik kijk zorgvuldig wat storend is en weg kan, en wat juist waardevol is om te behouden. Vervolgens ontwerp ik nieuwe elementen in samenhang met het historische gebouw. Zo kunnen we de oude en nieuwe verhalen weer aan elkaar verbinden.’

Nieuw leven voor iconische plek
Deze historische gelaagdheid, is samen met de nieuwe invulling, een van de pijlers van het ontwerp. Hiermee brengen we de verloren gegane structuur weer zichtbaar terug en worden onder meer de kloostertuin en kloostergang weer herkenbaar. Na een flink voorbereidingstraject is de vergunningsaanvraag voor de herbestemming bijna binnen. Naar verwachting kan de renovatie in 2021 starten. Daarmee willen we niet alleen nieuw leven brengen in het Rijksmonument maar ook de geschiedenis recht doen. In het pand is bijna de Utrechtse geschiedenis vanaf de Middeleeuwen af te lezen. ‘Met ons ontwerp voegen we een nieuwe laag toe aan deze iconische plek.’

Lees verder
Opdrachtgever: Stadswaarde Vastgoedontwikkeling
Locatie: Utrecht
Realisatie: 2020