Renovatie Amsterdamse Poort, Cluster 4

Nieuwe winkelplint zorgt voor sterke uitstraling van de winkels en levendigheid aan de pleinen

Centrumgebied De Amsterdamse Poort, dichtbij station Amsterdam Bijlmer Arena en naast de kantoren van de ING Campus en verschillende overdekte winkelcentra, is toe aan een opknapbeurt. Het centrumgebied dateert uit 1987 en na ruim dertig jaar ligt er een ambitie om van het gebied weer een levendig en dynamisch stadscentrum te maken.

CBRE Investment Management vroeg VOCUS Architecten om een ontwerp te maken voor de renovatie van een winkelplint - Cluster 4 - als onderdeel van de transformatie en renovatie van de gehele Amsterdamse Poort. Een interessante opgave, waarbij we niet alleen rekening moesten houden met de eigenaar van de winkel- en horecaruimtes maar ook met Ymere, de corporatie die de woningen erboven beheert.
Bob Custers en Gerlinde Goudswaard tekenden een ontwerp dat de bestaande jaren tachtig betonarchitectuur versterkt, met aandacht voor toekomstbestendigheid van de retailplint, levendigheid aan de pleinen en met toevoeging van duurzame en eerlijke materialen.
 
Twee pleinen, verbonden door winkelstraten
Centrumgebied De Amsterdamse poort bestaat uit straten en pleinen met winkels en horeca, vooral in de open lucht. Cluster 4 behelst een vrij smalle winkelstraat in de open lucht, met aan beide kopse kanten een plein als entree. In de loop der jaren verrommelde hier de plint, en overstekken en terugliggende winkelpuien zorgden voor donkere nissen. CBRE Investment Management - eigenaar van meerdere gebouwen in dit gebied - werkt met de gemeente Amsterdam aan een grootschalige renovatie van dit centrum.
Alle clusters worden onder de loep genomen en zonodig getransformeerd of gerenoveerd. De Amsterdamse Poort is een centrum dat functioneert voor het hele stadsdeel, bedoeld voor dagbezoek en shoppen. Voor Cluster 4 geldt dat het gebouw behouden kan blijven, maar dat de gevel van de onderste lagen vervangen wordt. Cluster 4 staat als eerste op de planning voor uitvoering. Inmiddels zijn de tekeningen uitgewerkt en is de vergunning aangevraagd.

Gebouw weer leesbaar maken
Bob Custers en Gerlinde Goudswaard kiezen er in hun ontwerp voor om de sterke punten van het oorspronkelijke ontwerp uit de jaren tachtig naar voren te halen. De ontstane onrust in de plint, en al de overstekken, zorgen er nu voor dat de leesbaarheid van het gebouw is verdwenen. ‘Nu is het een karkas op poten. Terwijl het op zich een mooie architectuur is; sober, maar met zorg gedetailleerd, bestaand uit beton en baksteen. Door onze ingrepen en toevoegingen proberen we het gebouw weer leesbaar te maken’, legt Custers uit. ‘In de straat kiezen we ervoor om de plint in zijn geheel een stuk naar voren te plaatsen, zo krijgt de winkelplint meer hoogte, passend bij het profiel van de straat. En er komt een meer duidelijke scheiding tussen de uitstraling van de winkels en de bovengelegen woningen’, vult Goudswaard aan. ‘De uitstraling van de plint is eenduidiger, met ruimte voor reclame van de winkeliers op steeds dezelfde plek. We kiezen ervoor de winkelruimtes te vergroten, passend bij de vraag. Maar wel op zo’n manier dat aanpassingen aan de gevels in de toekomst mogelijk blijven.’ De nieuwe gevel zorgt bovendien voor ritmiek in de plint.

Pleinwanden verlevendigen
Beide gevels aan de pleinen krijgen in het ontwerp meer uitstraling. De gevel aan het Groot Bijlmerplein krijgt een veel levendiger en meer open karakter. Dit plein is een belangrijke openbare ruimte in het winkelgebied, met op dit moment vrij gesloten gevels. In de nieuwe opzet krijgt de kop een open gevel over twee lagen, met veel glas en daglicht. De gevel komt in de nieuwe situatie naar voren, gelijk aan de gevel van de bovenliggende woningen. Aan de binnenzijde zorgen vides voor een extra ruimtelijk gevoel. Het is de bedoeling om op deze plek ruimte te maken voor daghoreca. Custers: ‘We denken ook mee over de inrichting van het plein, de verlichting, en de toevoeging van meer groen in deze overwegend versteende stedelijke omgeving.’

Circulair en duurzaam

In het hele ontwerp is daarom gekozen voor warme materialen, zoals houten stijlen en regels aan de binnenkant van de gevel en aluminium met een bronskleurige afwerking aan de buitenkant.  Hout zorgt voor een lage CO2-emissie, is herbruikbaar en groeit terug en is daarmee een duurzame bouwkeuze. Geperforeerde aluminium platen, ook in bronstint, vormen de bekleding van de balkons die op deze manier onderdeel lijken van de winkelplint en deze daarmee optisch verhoogt.
De vorm van de perforatie is ontleend aan een detail uit het bestaande gebouw, waardoor we de identiteit van het bestaande gebouw versterken. ‘Het gebouw waarderen, behouden en versterken voor de toekomst is ook een manier om circulair te werken’, stelt Goudswaard.
De plint is bovendien zo opgebouwd dat in de toekomst makkelijk wijzigingen zijn aan te brengen en materialen uitneembaar zijn. In de balkons is extra groen opgenomen, zichtbaar vanuit de winkelstraat. Hoewel de renovatie gericht is op het winkelcentrum, voegt het ontwerp op deze manier ook heel direct kwaliteit toe voor de bewoners.

Samen werken binnen een groot project
Niet alleen de eigenaar, de gemeente en de winkeliers zijn betrokken bij de renovatie van Cluster 4, ook de bewoners blijven geïnformeerd en mogen meedenken. VOCUS Architecten werkt in dit project nauw samen met 3W real estate, projectmanager van de transformatie en renovatie van het totale gebied. Vanuit VOCUS Architecten is in deze fase Gerlinde Goudswaard als projectarchitect en Evelyn Galsdorf als projectleider betrokken. ‘Wij werken intensief samen met Fanny Ritt van 3W real estate, die overzicht houdt over de werkzaamheden in alle clusters van het project.
Bijzonder om met zo veel vrouwenkracht aan dit project te werken’, stelt Galsdorf, over de toch nog door mannen gedomineerde bouwwereld. ‘Wij houden nauw contact over de voortgang, Fanny overziet daarbij het totale gebied waar wij de specialist zijn voor cluster 4. Technische consequenties kunnen we snel analyseren en oplossen. In dit project zijn zo veel stakeholders, maar de lijnen voelen kort en de samenwerking is prettig. Positief om in zo’n groot commercieel project als vrouwen samen de kar te trekken.’
Lees verder
Opdrachtgever CBRE IM
Locatie Amsterdam Bijlmer
Realisatie 2022